Waarom zou je mediteren?

Regelmatig krijgen wij de vraag: waarom mediteer je en wat levert het op?

Mijn antwoord varieert afhankelijk van de situatie. Soms ligt de nadruk op stressvermindering, andere keren op het ontwikkelen van inzicht of compassie. Daarnaast laat ik me inspireren door anderen die op hun eigen manier de waarde van stilte beschrijven. Deze week kwam die inspiratie uit een onverwachte hoek. Als liefhebber van interviewpodcasts luisterde ik naar twee gesprekken in Het Uur, waarin meesterinterviewer Pieter van der Wielen sprak met Susan Smit en Yuval Noah Harari.

Mindfulness communiceren

Susan Smit, auteur van De tweede helft van je leven. De kracht en wijsheid van de vrouw, beschrijft hoe we in de loop van ons leven meer inzicht kunnen krijgen in automatische triggerreacties. Ze zegt: “Je leert deze doorzien, de reflex blijft, maar ik zie wat hier gebeurt en dat het niet recht is. Het is een verwonding, het is niet wie jij bent.” Volgens haar biedt de tweede reactie een kans om bewuster te handelen en dichter bij onze ware essentie te komen.

Wijsheid komt vaak met de jaren, maar niet vanzelf. Zonder reflectie kunnen ingesleten patronen juist versterkt worden. Hier komen mindfulness trainingen en meditatie om de hoek kijken: je hoeft niet te wachten tot de tweede helft van je leven om bewustwording te ontwikkelen.

Een treffend perspectief hierover kwam van Yuval Noah Harari, bekend van Sapiens en zijn nieuwste boek Nexus: Van het stenen tijdperk tot AI. Harari blinkt uit in het begrijpelijk maken van complexe materie en weet in een paar zinnen de kern te raken. Over waarom hij mediteert, zegt hij: “Mediteren helpt me onderscheid te maken tussen wat er echt gebeurt en wat wij verzinnen: fantasieën en verhalen. Zo keer ik telkens weer terug naar de realiteit.” Hij mediteert dagelijks twee uur, en die helderheid is merkbaar in zijn schrijfstijl.

Is twee uur per dag nodig om deze inzichten te verkrijgen? Voor de meesten van ons is dat niet haalbaar, maar zelfs kortere meditaties kunnen bijdragen aan meer helderheid en wijsheid. Dat is de kracht van dagelijkse beoefening.

Mindfulness training

Zal dat dezelfde scherpte opleveren als bij Harari? Waarschijnlijk niet, en dat is ook niet nodig. Ik herinner me een bericht van een oud-deelnemer die na het lezen van Sapiens ineens begreep wat mindfulness inhoudt. Hij schreef: “Nu pas snap ik wat mindfulness is!” Eerst voelde ik een lichte steek van belediging, maar uiteindelijk was ik vooral dankbaar. Dankzij denkers als Harari kunnen we blijven leren en ons laten inspireren.

Meditatie is geen eindbestemming, maar een weg naar meer bewustzijn. Hoe ver je die bewandelt, bepaal je zelf.